ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Τίτλος: «Ο καιόμενος» , Τάκης Σινόπουλος

Δημιουργός: Σμαράγδα Βασιλακάκη, ΠΕ02

Διδακτικό αντικείμενο: Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ΄ Λυκείου.

Διδακτική ενότητα: Μεταπολεμική ποίηση.

Εμπλεκόμενα μαθήματα: Ιστορία, Νεοελληνική Γλώσσα.

Τάξη: Γ΄ Λυκείου, τμήμα Γ 4.

Αριθμός μαθητών: 20

Διάρκεια: 5 ώρες

Σχολείο: 1^ο ΓΕΛ Ελευθερίου- Κορδελιού.

Χώρος εφαρμογής: Σχολική τάξη, εργαστήριο πληροφορικής.

Προϋποθέσεις υλοποίησης: Εξοικείωση με βασικά εργαλεία των ΤΠΕ και με την ομαδοσυνεργατική διδασκαλία.

ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

Το συγκεκριμένο σενάριο αποτελεί μια πρόταση διδασκαλίας του ποιήματος του Τάκη Σινόπουλου, «Ο καιόμενος», με εφαρμογή σύγχρονων μεθόδων , όπως η ομαδοσυνεργατική και με έμφαση στην ενεργητική συμμετοχή των μαθητών στη διαδικασία της μάθησης με χρήση των ΤΠΕ.

ΣΤΟΧΟΙ

ΓΝΩΣΤΙΚΟΙ

- Να γνωρίσουν οι μαθητές τον μεταπολεμικό ποιητή Τάκη Σινόπουλο και το έργο του.

- Να εντοπίσουν τα βασικά χαρακτηριστικά της μεταπολεμικής ποίησης.

- Να αντιληφθούν την πολιτική διάσταση του ποιήματος.

- Να προβληματιστούν για το φαινόμενο της αυτοπυρπόλησης ως μορφής διαμαρτυρίας.

- Να εντοπίσουν τις διαφορετικές στάσεις που εκφράζονται στο ποίημα, εστιάζοντας  ιδιαίτερα στο   ρόλο του ποιητή και γενικότερα του διανοούμενου.

- Να συλλάβουν το ιστορικό υπόβαθρο του ποιήματος.

- Να εξασκηθούν στην παραγωγή προφορικού ή γραπτού λόγου μέσα σε συγκεκριμένα  επικοινωνιακά πλαίσια.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ

- Να ασκηθούν οι μαθητές στην αποτελεσματική αναζήτηση πληροφοριών στο διαδίκτυο και στη κριτική αντιμετώπισή τους.

- Να γνωρίσουν ιστοσελίδες με ενδιαφέρον ιστορικό ή λογοτεχνικό υλικό.

- Να μάθουν να κατασκευάζουν πολυτροπικά κείμενα.

- Να ασκηθούν στη χρήση του επεξεργαστή κειμένου στη συνεργατική παραγωγή λόγου.

- Να αξιοποιήσουν το λογισμικό παρουσιάσεων για την προβολή των εργασιών τους.

- Να χρησιμοποιήσουν ιστολόγιο (blog) για τη δημοσίευση των εργασιών τους.

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΙ

- Να αναπτύξουν ομαδοσυνεργατικό πνεύμα.

- Να εξοικειωθούν με νέους τρόπους προσέγγισης της μαθησιακής διαδικασίας.

- Να εξοικειωθούν με τη διερεύνηση και την επιλογή πληροφοριών μέσα από το διαδίκτυο και να αναπτύξουν την αφαιρετική τους ικανότητα.

- Να καλλιεργήσουν συνδυαστική και δημιουργική σκέψη.

- Να εκφραστούν δημιουργικά.

ΛΕΠΤΟΜΕΡΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

Το παρόν σενάριο δίνει έμφαση στην εφαρμογή σύγχρονων μεθόδων διδασκαλίας, όπως  η ομαδοσυνεργατική και στην ενεργή συμμετοχή των μαθητών σε μια διερευνητική πορεία της μάθησης. Ο καθηγητής λειτουργεί καθοδηγητικά και συμβουλευτικά κατά τη διδακτική διαδικασία.

Αξιοποιήθηκαν οι γνωστικές και κοινωνικοπολιτισμικές θεωρίες μάθησης.

 Αναλυτικά, την 1^η ώρα οι μαθητές βρίσκονται στην αίθουσα διδασκαλίας. Αφού γίνει μια σύντομη εισαγωγή από το διδάσκοντα, ακούν απαγγελία του ποιήματος από τον ίδιο τον ποιητή. Εκφράζουν ελεύθερα τις εντυπώσεις τους, τα συναισθήματα που τους γεννήθηκαν και τις απορίες τους. Ο διδάσκων δεν δίνει απαντήσεις, παρουσιάζει όμως τους βασικούς άξονες της διδασκαλίας, όπως πιθανόν προέκυψαν και από τις παρατηρήσεις την μαθητών.

Χωρίζει τους μαθητές σε ομάδες, καθεμιά από τις οποίες θα αναλάβει τη διερεύνηση των θεμάτων που δίνονται στα φύλλα εργασίας με σκοπό την εκπόνηση συγκεκριμένου έργου.

Στο εσωτερικό της κάθε ομάδας οι ρόλοι είναι διακριτοί (χειριστής Η/Υ, συντονιστής, γραμματέας, διαμεσολαβητής, παρουσιαστής).

Τη 2^η διδακτική ώρα οι μαθητές βρίσκονται στο εργαστήριο της πληροφορικής. Κάθε ομάδα έχει έναν υπολογιστή, όπου έχουν αναρτηθεί τα σχετικά φύλλα εργασίας.

Η πρώτη ομάδα καλείται να επισκεφτεί την ιστοσελίδα του Εθνικού κέντρου βιβλίου       

 ( http://www.ekebi.gr/frontoffice/portal.asp?cpage=NODE&cnode=138) και τις Ψηφίδες για την ελληνική γλώσσα >Νέα Ελληνική> Εργαλεία> Ανεμόσκαλα( greek-language.gr/digitalResources/) και να αναζητήσει εργοβιογραφικό υλικό για τον ποιητή. Η αναζήτηση θα συνεχιστεί στο διαδίκτυο προκειμένου οι μαθητές να βρουν και να επιλέξουν φωτογραφίες, ηχητικά ντοκουμέντα και βίντεο για τον ποιητή. Αποθηκεύουν το υλικό σε ένα φάκελο και, αφού το επεξεργαστούν, συντάσσουν στον επεξεργαστή κειμένου ένα βιογραφικό σημείωμα για τον ποιητή συσχετίζοντας τα βιώματά του και το έργο του. Ζητείται από τους μαθητές το κείμενό τους να έχει πολυτροπικό χαρακτήρα.

Η 2^η ομάδα αναζητά στην ιστοσελίδα digitalschool.minedu.gov.grhttp://dschool.edu.gr/

πληροφορίες για τη μεταπολεμική ποίηση και κρατά σημειώσεις. Αναζητά επίσης στο διαδίκτυο το ποίημα του Κλείτου Κύρου, Η Γενιά μου και το αποθηκεύει στην επιφάνεια εργασίας. Επιλέγει και αποθηκεύει φωτογραφίες ποιητών της 1^ης μεταπολεμικής γενιάς. Τέλος, δημιουργεί έναν εννοιολογικό χάρτη με τα βασικότερα χαρακτηριστικά της 1^ης μεταπολεμικής γενιάς και με υπερσυνδέσμους στο υλικό της.

Η 3^η ομάδα αναζητά στο διαδίκτυο άλλες περιπτώσεις αυτοπυρπόλησης ( π.χ. των βουδιστών καλόγερων στο Βιετνάμ, του Πάλαντς στην Τσεχοσλοβακία, του Κώστα Γεωργάκη στη Γένοβα). Αναζητά επίσης στο διαδίκτυο πρόσφατα δημοσιεύματα για ανάλογα περιστατικά και δημιουργεί ένα πολυτροπικό κείμενο σε λογισμικό παρουσίασης (8 περίπου διαφάνειες) με το υλικό που συγκέντρωσε. Ζητείται από τους μαθητές να επενδύσουν την παρουσίαση με μουσική.

Η 4^η ομάδα συγκεντρώνει πληροφορίες για την περίοδο του εμφυλίου και των μετέπειτα χρόνων. Οι μαθητές μπορούν να χρησιμοποιήσουν και το βιβλίο της Ιστορίας Γενικής Παιδείας της Γ΄ Λυκείου στην ηλεκτρονική του μορφή. Απομονώνουν τα σημαντικότερα γεγονότα της περιόδου και τα καταγράφουν σ’ ένα πολυτροπικό κείμενο σε λογισμικό παρουσίασης.

Την 3η ώρα οι μαθητές παρουσιάζουν στην ολομέλεια της τάξης τις εργασίες τους και γἰνεται σχολιασμός και συζήτηση.

Την τέταρτη ώρα και πάλι στο εργαστήριο της πληροφορικής οι ομάδες συνεχίζουν τη διερεύνηση του ποιήματος με νέα φύλλα εργασίας.

Η 1^η ομάδα εντοπίζει στο κείμενο τις διάφορες αφηγηματικές φωνές χρωματίζοντας με διαφορετικό χρώμα τους στίχους που αντιστοιχούν σε καθεμιά από αυτές. Ζητείται από τους μαθητές να δημιουργήσουν έναν διάλογο ανάμεσα στον καιόμενο και στο πλήθος, τον οποίο θα παρουσιάσουν στους συμμαθητές τους.

Η 2^η ομάδα κάνει την ίδια εργασία με την πρώτη και δημιουργεί έναν διάλογο ανάμεσα στον καιόμενο και στον ποιητή, ο οποίος επίσης θα παρουσιαστεί στους υπόλοιπους μαθητές.

Η 3^η ομάδα αναζητά στο διαδίκτυο ( http://dimartblog.com/) το κείμενο που έγραψε ο Σινόπουλος για τον εαυτό του στο περιοδικό Κοχλίας ( τεύχος 14, Φεβρουάριος 1947).

Με αφορμή το κείμενο και τον προβληματισμό που προέκυψε από το ποίημα οι μαθητές καλούνται να γράψουν στον επεξεργαστή κειμένου ένα άρθρο για τη στάση των διανοουμένων απέναντι στο πολιτικό και κοινωνικό γίγνεσθαι.

Η 4^η ομάδα αναζητά στο διαδίκτυο τους πίνακες ζωγραφικής « Η κραυγή» του Μουνκ και η «Γκουέρνικα» του Πικάσο. Καλούνται να συσχετίσουν τα έργα ζωγραφικής με το ποίημα και να καταγράψουν τις ιδέες τους σ’ ένα κείμενο στον επεξεργαστή κειμένου παραπέμποντας με υπερσυνδέσμους στα συγκεκριμένα ή και σε άλλα έργα ζωγραφικής που θα βρουν στο διαδίκτυο και στα οποία αποτυπώνετα η υπαρξιακή αγωνία του ανθρώπου.

Ζητείται σε κάθε περίπτωση από τους μαθητές να αποθηκεύουν τις εργασίες τους σε ένα στικάκι.

Την 5^η ώρα οι μαθητές παρουσιάζουν τις εργασίες τους στην ολομέλεια της τάξης. Οι εργασίες αναρτώνται στο ιστολόγιο της τάξης. Ακολουθεί συζήτηση και αποτίμηση του έργου των μαθητών καθώς και της διαδικασίας που ακολουθήθηκε.

ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 

Α΄ Ομάδα

Φύλλο εργασίας 1

1.Επισκεφτείτε την ιστοσελίδα του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου (.ekebi.gr/frontoffice/portal.asp?cpage=NODE&cnode=138) και τις Ψηφίδες για την Ελληνική Γλώσσα →Νεοελληνική Λογοτεχνία→Εργαλεία→Ανεμόσκαλα (greek-language.gr/digitalResources/) και αναζητήστε στοιχεία για τη ζωή και το έργο του Τάκη Σινόπουλου. Επιλέξτε και αποθηκεύστε τις σημαντικότερες πληροφορίες.

2. Αναζητήστε στο διαδίκτυο φωτογραφίες, ηχητικά ντοκουμέντα και βίντεο για τον ποιητή.

3. Αφού συγκεντρώσετε το υλικό σας, συντάξτε στον επεξεργαστή κειμένου ένα βιογραφικό σημείωμα για τον ποιητή με πολυτροπικό χαρακτήρα, συσχετίζοντας τα βιώματά του και το έργο του. Μέρος του υλικού μπορείτε να το παραθέσετε μέσω υπερσυνδέσμων.

Αποθηκεύστε την εργασία σας.

Β΄ Ομάδα

Φύλλο εργασίας 1

1. Αναζητήστε στη διεύθυνση του ψηφιακού σχολείου ( http://dschool.edu.gr/) πληροφορίες για τη μεταπολεμική ποίηση. Κρατείστε σημειώσεις για τα βασικότερα χαρακτηριστικά της.

2. Αναζητήστε στο διαδίκτυο το ποίημα του Κλείτου Κύρου, Η Γενιά μου. Αποθηκεύστε το στην επιφάνεια εργασίας , αφού το μελετήσετε.

3. Αναζητήστε φωτογραφίες  ποιητών της 1^ης μεταπολεμικής γενιάς και ηχητικά ντοκουμέντα. Επιλέξτε αυτά που σας ενδιαφέρουν περισσότερο και αποθηκεύστε τα στην επιφάνεια εργασίας.

4. Αφού συγκεντρώσετε το υλικό σας, δημιουργήστε έναν εννοιολογικό χάρτη με τα βασικότερα χαρακτηριστικά της μεταπολεμικής ποίησης. Βάλτε παραπομπές με υπερσυνδέσμους στο υλικό σας.

Αποθηκεύστε την εργασία σας.

Γ΄ Ομάδα

Φύλλο εργασίας 1

1. Αναζητήστε στο διαδίκτυο άλλες περιπτώσεις αυτοπυρπόλησης ( π.χ. Βουδιστές καλόγεροι στο Βιετνάμ, Πάλαντς στην Τσεχοσλοβακία, Κώστας Γεωργάκης στη Γένοβα).

2. Αναζητήστε επίσης στο διαδίκτυο πρόσφατα δημοσιεύματα για ανάλογα περιστατικά.

3. Δημιουργήστε ένα πολυτροπικό κείμενο σε λογισμικό παρουσίασης ( 8 περίπου διαφάνειες) με το υλικό που συγκεντρώσατε.

4. Επενδύστε την παρουσίασή σας με μουσική.

5. Αποθηκεύστε την εργασία σας.

Δ΄ Ομάδα

Φύλλο εργασίας 1

Ο ποιητής υπαινίσσεται στο κείμενό του την Ελλάδα του Εμφύλιου διχασμού και των μετέπειτα χρόνων («Η χώρα εδώ είναι σκοτεινή και δύσκολη…μου είπαν»).Επισκεφτείτε  την ιστοσελίδα του Ιδρύματος Μείζονος  Ελληνισμού ( http://www.ime.gr/fhw/) και τη

wikipedia.org/wiki/Πύλη:Κύρια, και συγκεντρώστε πληροφορίες για την περίοδο αυτή. Μπορείτε να ανατρέξετε και στο σχολικό βιβλίο της Ιστορίας Γενικής Παιδείας Γ΄Λυκείου. Απομονώστε τα σημαντικότερα γεγονότα και καταγράψτε τα σε ένα πολυτροπικό κείμενο σε λογισμικό παρουσίασης (6-7 διαφάνειες).

Αποθηκεύστε την εργασία σας.

Α΄ Ομάδα

Φύλλο εργασίας 2

1. Στο ποίημα διακρίνονται διαφορετικές αφηγηματικές φωνές, ενταγμένες σε μια σκηνή που δίνεται σαν κινηματογραφικό πλάνο. Χρωματίστε με διαφορετικό χρώμα τους στίχους, ανάλογα μ’ αυτές.

2. Δημιουργήστε έναν διάλογο ανάμεσα στον καιόμενο και στο πλήθος τον οποίο θα παρουσιάσετε  στους συμμαθητές σας.

Αποθηκεύστε την εργασία σας.

 Β΄Ομάδα

Φύλλο εργασίας 2

1. Στο ποίημα διακρίνονται διάφορες αφηγηματικές φωνές, ενταγμένες σε μια σκηνή που δίνεται σαν κινηματογραφικό πλάνο. Χρωματίστε με διαφορετικό χρώμα τους στίχους ανάλογα μ’  αυτές.

2. Δημιουργήστε έναν διάλογο ανάμεσα στον ποιητή και τον καιόμενο τον οποίο θα παρουσιάσετε  στους συμμαθητές σας.  

Αποθηκεύστε την εργασία σας.

Γ΄ Ομάδα

Φύλλο εργασίας 2

1.Στο ιστολόγιο http://dimartblog.com/  βρείτε το κείμενο που έγραψε ο Σινόπουλος για τον εαυτό του στο περιοδικό Κοχλίας Β, τεύχος 14, Φεβρουάριος ’47.

2. Με αφορμή το κείμενο και τον προβληματισμό που προέκυψε από το ποίημα γράψτε στο πρόγραμμα επεξεργασίας κειμένου ένα σύντομο άρθρο (περίπου200 λέξεις)  για τη στάση των διανοουμένων απέναντι στο πολιτικό και ιστορικό γίγνεσθαι. Αποθηκεύστε την εργασία σας.

Δ΄ Ομάδα

Φύλλο εργασίας 2

1. Αναζητήστε στο διαδίκτυο τους πίνακες ζωγραφικής « Η κραυγή» του Μουνκ και

« Γκουέρνικα» του Πικάσο. Συσχετίστε τους με το ποίημα και καταγράψτε τις ιδέες σας σ’  ένα κείμενο στο word.

2. Αναζητήστε στο διαδίκτυο και επιλέξτε και άλλα έργα ζωγραφικής που αποδίδουν την υπαρξιακή αγωνία του ανθρώπου.

3. Δημιουργήστε στο κείμενό σας υπερσυνδέσμους που να παραπέμπουν στα έργα αυτά.

4. Αποθηκεύστε την εργασία σας.